Во голем број американски градови здравствените власти предупредуваат на сè почеста појава на опасна комбинација од синтетичкиот опиоид фентанил и ветеринарниот седатив ксилазин, позната на улица како „транк“ (tranq). Според американските институции, оваа комбинација претставува сериозна закана за јавното здравје, бидејќи значително го зголемува ризикот од предозирање и може да предизвика тешки оштетувања на ткивото.
Ксилазинот не е одобрен за употреба кај луѓе, туку се користи во ветеринарната медицина како седатив. Сепак, сè почесто нелегално се додава во фентанил, а многу корисници воопшто не знаат дека ја консумираат оваа супстанција.
Според податоците на американската Агенција за борба против дрога (DEA), фентанил измешан со ксилазин е откриен во заплени во речиси целата територија на САД. Во одредени региони, ксилазин бил пронајден и во значителен дел од случаите на смртоносни предозирања.
Една од најсериозните последици од употребата на оваа комбинација се т.н. „транк рани“ – длабоки чиреви и некроза на кожата и поткожното ткиво. Лекарите предупредуваат дека овие оштетувања можат да се појават не само на местото на инјектирање, туку и на други делови од телото. Во потешките случаи се развиваат сериозни инфекции кои можат да доведат до ампутација.
Дополнителен проблем е тоа што ксилазинот го продолжува и засилува седативното дејство на фентанилот, што го прави предозирањето уште поопасно. Иако налоксонот, лекот што се користи за итен третман на предозирање со опиоиди, успешно го блокира дејството на фентанилот, тој не делува врз ксилазинот. Поради тоа, на пациентите често им е потребна дополнителна медицинска интервенција, вклучително и поддршка на дишењето и интензивно лекување.
Експертите нагласуваат дека точниот механизам поради кој ксилазинот предизвикува тешки рани сè уште се истражува, но е јасно дека оваа супстанција е поврзана со сериозни оштетувања на ткивото и значително ги усложнува последиците од опиоидната криза во САД.
Здравствените власти апелираат на зголемена претпазливост и информираност, оценувајќи дека ширењето на дрогата „транк“ претставува нов предизвик во борбата против зависностите и смртоносните предозирања.
